La structuraziun digitala da las datas ('grad da digitalisaziun D 3':
grafica: Stephan Lücke

Sa basond sin las relaziuns da concept che cumparan uschè pon ins skizzar il profil seminatic sincron da mintga expressium polisema; las pli impurtantas furmas da polisemia vegnan numnadas sutvart.
- igl è polisemia taxonomica, sch'in'expressiun designescha tant concepts reciprocamain surordinads sco subordinads.
- igl è polisemia meronimica, sch'in'expressiun designescha tant connex dals fatgs complex ('entir') sco er constituentas da quests connex ('parts'); uschè vegn l'ALP sco la part da la muntonga impurtanta per ils purs savens designada simplamain sco 'muntogna':



Denominaziun meronimica dal concept ALP sco part da la muntogna tras transmissiun da la denominaziun a l'entir
tip morfolexical montagna 'muntogna' (neolat. f.) (16 cumprovas)
tip morfolexical monte (neolat. m.) (67 cumprovas)

Da l'autra vart vegn l'ALP sco entir economic (cun tut che far part da quai) denominada d'expressiuns che stattan atgnamain be per cumponentas da l'economia d'alp:

VA_ALM_Teil
Denominaziun meronimica dal concept ALP sco entir tras transmissiun da la denominaziun da cumponentas
tip morfolexical cascina 'tegia' (neolat. f.) (1 cumprova)
tip morfolexical casera 'tegia'  (neolat. f.) (1 cumprova)
tip morfolexical cjampei 'champs' (neolat. m.) (2 cumprovas)
tip morfolexical pascol 'pastg' (neolat. m.) (1 cumprova)
tip morfolexical pascolo 'pastg' (neolat. m.) (1 cumprova)

- igl è polisemia metonimica, sch'in'expressiun designescha concepts che designeschan 'parts' differentas a l'intern dal medem 'entir'; uschia appartegnan t.a. il MUVEL, EDIFIZIS per il PERSUNAL e per il muvel, in CLAUS e.u.v. a l'ALP. Tut las cumponentas numnadas pon vegnir designadas en differents dialects locals neolatins dal tip morfolexical neolat. mandra:
VA_mandra
Significaziuns metonimicas dal tip morfolexical neolat. mandra
concept TEGIA D'ALP (1 cumprova)
concept STALLA D'ALP (2 cumprovas)
concept SCOSSA (15 cumprovas)
concept CLAUS D'ARMENTS (3 cumprovas)

- Igl è polisemia metaforica, sch'in'expressiun designescha concepts da champs differents che n'èn betg en connex in cun l'auter. Sulettamain il concept GROMA vegn designà da las metafras resp. cumparaziuns suandantas:

  1. sco 'chau': capo (neolat. m.), (19 cumprovas), latiers capo di latte (neolat.), litteralmain 'chau da latg'  (12 cumprovas), il capo del latte (neolat.) (1 cumprova)
  2. sco 'flur': fleur / fiore (neolat. m.) (15 cumprovas), fiora (neolat. f.) (17 cumprovas), latiers fiora cruda (1 cumprova), letteralmain 'flur betg cotga', fiore di latte (neolat.), letteralmain 'flur da latg' (2 cumprovas)
  3. sco 'pel': Haut (gem. m.) (2 cumprovas), peau / pelle (neolat. f.) (1 cumprova), la pelle del latte (neolat.) (1 cumprova)
  4. sco 'pail': pelliccia (neolat. f.) (2 cumprovas), Pelz (gem. m.) (4 cumprovas)
  5. sco 'tschajera': sbrumacje (neolat. f.) (2 cumprovas), sbrume (neolat. m.) (11 cumprovas)
  6. sco 'stgima': écume / schiuma (neolat. f.) (2 cumprovas), spuma (neolat. f.) (1 cumprova), spumacje (neolat. f.) (1 cumprova)
  7. sco 'taila': toile / tela (neolat. m.) (14 cumprovas), latiers tela del latte (neolat.) (1 cumprova) e tela di latte (neolat.) (5 cumprovas), letteralmain 'taila da latg'

Il terz tip mussa fitg en bella moda che er metafras pon esser derasadas sur ils cunfins da famiglia da linguas ora; en quest cas represchentan tud. Pelz e neolat. pelliccia ultra da quai il medem tip da basa, numnadamain latin pellīcia, la furma feminina d'in adjectiv denominal dal lat. pellis 'pel'.


Natiralmain po in'expressiun er designar pliras relaziuns semanticas differentas sco ils concepts ch'èn colliads cun il tip da basa malg- en differentas varietads neolatinas mussan exemplaricamain.