VerbaAlpina documentescha la variaziun dialectala a l'intern d'in spazi definì etnograficamain; il rom onomasiologic è trassà da tecnicas culturalas e furmas da vita ch'èn daventadas convenziuns sut las cundiziuns da l'ambient natiral e cultural mintgamai specificas. Las tradiziuns da perscrutaziun linguisticas na han betg pudì chapir tals spazis, per ils quals las Alps èn in cas prototipic perquai che ils roms parzials che s'occupeschan sistematicamain cun la constituziun da spazis, pia la geografia da las linguas resp. la dialectologia u er la geolinguistica – s'orienteschan bunamain senza excepziun a cunfins tschernids politics e/u linguistics. L'orientaziun spazial dals studis centrals ed en plirs reguards determinants fin oz po bain vegnida suandada (cfr. p.ex. l'AIS u il FEW), ma savens na vul ins betg approvar. Gist ils spazis culturals plurilings spezialmain fascinants, sco p.ex. il territori tranter costa adriatica montenegrina-albanaisa ed il Danubi, na vegnan betg en consideraziun da la perscrutaziun etablida manada da parameters naziunalfilologics. L' Atlante linguistico mediterraneo planisà ambiziunadamain vess pudì daventar in grond project normativ; ma el n'è mai vegnì ora il cumenzament.
VerbaAlpina ha en mira il territori alpin. Il project na vul dentant ni elavurar ils cunfins da lingua ni da dialects ni represchentar il mosaic da varietads limitadas ina cunter l'autra (dialects). Plitost vegn sviluppada ina geolinguistica plurilingua ch'examinescha quant enavant variantas specificas, numnadamain ils tips da denominaziun caracteristics per il spazi cultural alpin, èn cuminaivlas gist als dialects ed uneschan els eventualmain ultra ils cunfins da las famiglias linguisticas. La sumeglientscha relativa dals dialects locals resulta inductivamain da las datas sezzas. L'unica structuraziun fixada dal territori alpin ch'è ordavant mess sut, pertutga ils cunfins actuals tranter las trais grondas famiglias linguisticas (german, neolatin, slav).

Perspectiva

La distribuziun da las variantas en quests gronds spazis dialectals implitgescha pli u main veglias relaziuns da contact. La perspectiva dal project po esser per consequenza be ina perspectiva storica. VerbaAlpina na sa chapescha dentant betg sco contribuziun a l'istoriografia naziunala da las linguas involvidas en reguard a la regiun da perscrutaziun. Ei sa tracta plitost d'ina tentativa da reconstruir exemplaricamain la stratigrafia d'in spazi da communicaziun pluriling.

La moda da proceder è exclusivamain bottom up, quai vul dir sin la basa da datas ch'èn lcoalmain georeferenziablas. L'unitad da referenza minimala e valaivla by default è la vischnanca politica, pli exactamain in geopunct che representescha la vischnanca sco entira, u bain l'areal da vischnanca entir. En cas da basegn pon ins dentant precisar la georeferenziaziun fin a paucs meters.

Cartografia

Igl è surtut ina charta interactiva che porscha l'access a la documentaziun. Fin ussa vegnan duvradas be chartas cun puncts simbolics cun simbols interactivs per la visualisaziun. Igl è dentant in preparaziun ina cartografia cumplementara cun simbols d'areals interactivs sin la basa dals areals da vischnanca per meglierar la visualisaziun da las relaziuns quantitativas. Las chartas sinteticas interactivas marcan in progress substanzial da la visualisaziun da spazi linguistica ed umanistica perquai ch'ellas permettan da enritgir rappreschentaziuns fermamain abstrahadas ('sinteticas') cun infurmaziuns concretas localas ('analiticamain').

Preparaziun da datas linguistica

Tras l'activaziun ('clic') d'in simbol sin la charta s'avra ina fanestra cun las datas linguisticas mintgamai disponiblas per in lieu; l'exempel suandant mussa la denominaziun dal concept PAINTG a Ramosch (Engiadina Bassa)


Preschentaziun da las datas linguisticas en ina fanestra popup da la charta interactiva

Las datas vegnan reproducidas en moda fidaivla a las funtaunas (sco cumprova singula transcitta, sco en l'exempel sura, u en furma ortograficamain tipisada) ed attribuidas a tips pli generals; la categoria pli abstracta è il tip da basa ch'è definì etimologicamain. Proximamain vegnan vitiers renviaments a pledaris da referenza, sche pussaivel.

Filters

Plirs filters permettan a l'utilisader da far ina selecziun precisa e da rapreschentar ella cartograficamain. Il toc da charta mussà sura è part da la charta che cumpara tar la selecziun dal 'concept' PAINTG:



Filters da regulaziun da la charta interactiva

Gruppar e zavrar

Savens èn disponiblas gia numerusas expressiuns linguisticas en las categorias selecziunadas; la retschertga dal 'concept' PAINTG (cfr. l'ill. suandanta) dà 1448 cumprovas. Nus purschain la pussaivladad da gruppar e zavrar tut las expressiuns relevantas tenor criteris differents:


La funcziun da zavrada da la charta interactiva: concepts

In'opziun correspundenta exista er tar la retschertga da tips morfolexicals u tips da basa; surtut la zavrada tenor il criteri 'concept' è er interessant independentamain dal territori linguistic cumpiglià perquai ch'ella renda visibla la polisemia da mintga expressiun. Qua dus maletgs dal visur da la moda da procedere a l'exempel da malga:




I resultan las significaziuns suandantas ch'èn en relaziun cleramain metonimica ina cun l'autra:


Polisemia dal tip morfolexical malga

Funtaunas

Fin ussa èn stads analisads insaquants pledaris georeferenziabels, oravant tut dentant atlas linguistics. Per far quai han ins applitgà essenzialmain trais tecnicas:
    1. Material gia publicà sin chartas stampadas è vegnì transcrit danovamain cun in utensil specialmain sviluppà ed endatà en la banca da datas VA. Quai è il cas per ils plirs atlants  (SDS, AIS, TSA euv.).

      2. L'utensil da transcripziun sviluppà da VA

    2. Material gia publicà sin chartas stampadas ch'è dentant gia digital en l'original è vegnì convertì ed algoritmicamain transcrit danovamain per ch'el ha pudiu vegnir endatà en la banca da datas VA. Quest proceder è vegnì applitgà a l'ALD-II e l'ALTR.
    3. Material anc betg publicà d'auters projects vegn transcrit directamain dals formulars da retschertga resp. adoptà digitalmain; quai vala fin ussa surtut per datas dal SAO.

    Multidimensiunalitad

    Per ina chapientscha cumplessiva dals process istorics èsi absolutamain giavischaivel d'amplifitgar las datas linguisticas cun autras datas ch'èn istoricamain relevantas; quai sa VerbaAlpina far be fitg limitadamain; tuttina èn inqualas datas relevantas disponiblas. Il toc da charta suandant mussa en concentraziun sinoptica d'ina vart las
D'autra vart èn vegnids chargiads reflex da trais tips da basa latins, pli precisamain: dus latins ed in latinisà, ma probablamain preroman:

Charta sinoptica sin l'epigrafica latina, las localitads da la Tabula Peutingeriana ed ils tips da basa cellarium e baita en ina part dal spazi tudestg e sloven (cfr. la legenda sur la charta)

La congruenza nunsurvesaivla u silmain l'affinitad da las distribuziuns n'è probablamain betg casuala.